Your browser is out of date.

You are currently using Internet Explorer 7/8/9, which is not supported by our site. For the best experience, please use one of the latest browsers.

Zalety stosowania sprężystych kołków zwijanych do niewielkich obciążeń w porównaniu ze sprężystymi kołkami dzielonymi w złożeniach zawierających miękkie materiały

Autor: Christie Jones, Dyrektor ds. marketingu

W ostatnich latach w całej branży obserwuje się tendencję do poszukiwania nowych materiałów w celu zmniejszenia masy i kosztów produkcji lub zapewnienia rozwiązań tam, gdzie bardziej tradycyjne materiały, takie jak stal, elementy obrabiane lub odlewy, nie sprawdzają się tak dobrze.

Biorąc to pod uwagę, stosowanie tworzyw sztucznych, aluminium i stopów miękkich gwałtownie wzrosło i nic nie wskazuje na to, aby ten trend miał się zatrzymać. Wręcz przeciwnie, wraz z postępem w dziedzinie tworzyw sztucznych i procesów formowania, coraz więcej zastosowań, które tradycyjnie realizowano przy użyciu stali, jest poddawanych przeglądowi w celu przezwyciężenia problemów, które uniemożliwiały stosowanie tych lżejszych, bardziej miękkich materiałów, zapewniających równie dobrą, a nawet lepszą wydajność.

Obecnie można znaleźć wiele elementów z tworzyw sztucznych stosowanych w wymagających warunkach, takich jak wysokie temperatury, wysoka wytrzymałość i odporność chemiczna. Jednakże, mimo że główny element jest przedmiotem znacznej uwagi i rozważań projektowych, elementy współpracujące oraz metoda mocowania są zazwyczaj zaniedbywane aż do końca projektu. Ponadto rutynowo zakłada się, że części i koncepcje projektowe, które wcześniej sprawdzały się w przypadku stali, będą działać również w przypadku bardziej miękkich stopów i tworzyw sztucznych.

Jeśli chodzi o zastosowania kołków w nowych materiałach, często wybiera się najtańszą opcję i to, co jest znane w branży. W wielu przypadkach jest to (ciężki) sprężysty kołek dzielony zgodny z normą ISO 8752 (znany również jako kołek walcowy), który istnieje od wielu lat i został opracowany na podstawie starej normy DIN 1481. Kołek ten został zaprojektowany na długo przed tym, jak postęp w technikach produkcji i materiałach umożliwił produkcję lekkich elementów na dużą skalę. Kołek dzielony zgodny z normą ISO 8752 może powodować i faktycznie powoduje poważne problemy montażowe i jakościowe w przypadku tych nowych materiałów. Jego gruba ścianka w połączeniu z owalnym lub podkowiaste kształtem nie zapewnia wymaganej elastyczności do stosowania w stosunkowo miękkich materiałach — często przenosząc obciążenie ze kołka na ściankę zespołu montażowego, co powoduje uszkodzenie otworu i prowadzi do przedwczesnej awarii złożenia. W celu zmniejszenia wad związanych z kołkiem ciężkim dzielonym zgodnym z normą ISO 8752 zaprojektowano lekką wersję sprężystego kołka dzielonego zgodną z normą ISO 13337. Główną różnicą jest grubość ścianki kołka. Cieńsza ścianka oznacza większą elastyczność, ale także zmniejszoną wytrzymałość na ścinanie, podczas gdy inne ważne kwestie pozostają nierozwiązane. W rzeczywistości cieńsza ścianka sama w sobie stwarza nowe dodatkowe ograniczenia w zakresie odporności na zmęczenie materiału.

Sprężysty kołek zwijany do zastosowań lekkich (po lewej) i kołek dzielony (po prawej)

Rysunek 1
Sprężysty kołek zwijany do zastosowań lekkich (po lewej) i kołek dzielony (po prawej)

Kołki dzielone klasy lekkiej (ISO 13337), podobnie jak bardziej powszechne kołki ciężkie (zgodnie z normą ISO 8752), mają przekrój w kształcie podkowy, co w wielu przypadkach powoduje ścieranie podczas wkładania do otworu. Ponadto zwiększona średnica kołka w stosunku do rozmiaru otworu powoduje, że kołek ma bardzo szerokie wycięcie. W rezultacie siła potrzebna do włożenia kołka, a w konsekwencji nacisk promieniowy na ściankę otworu, są nadal zbyt duże dla większości zastosowań z miękkimi materiałami, zwłaszcza gdy otwory znajdują się blisko krawędzi elementu. Co więcej, obecność wycięcia wiąże się z wieloma innymi problemami.

 

Przykład zazębiających się kołków dzielonych

Rysunek 2
Przykład zazębiających się kołków dzielonych

  • Pozwala to na blokowanie się kołków (rysunek 2), co sprawia, że podawanie i montaż są trudne i czasochłonne, co zawsze stanowi poważny problem, zwłaszcza w zastosowaniach wielkoseryjnych. Ta cecha nie pozwala na automatyczne podawanie i montaż żadnego z typów kołków dzielonych.

 

  • Zazwyczaj po zamontowaniu w zalecanym otworze szczelina może się całkowicie zamknąć, a kołek stanie się elementem litym, niezdolnym do pochłaniania wstrząsów i drgań (rys. 3) przenoszonych na złożenie w trakcie jego eksploatacji. Ponieważ kołek nie pochłania sił, obciążenia są przenoszone na materiał elementu nośnego, co powoduje uszkodzenie otworu (powiększenie) (rys. 5) i przedwczesną awarię złożenia.

 

Zainstalowany sprężysty kołek dzielony z zamkniętą lub „zlicowaną” szczeliną

Rysunek 3
Zainstalowany sprężysty kołek dzielony z zamkniętą lub „zlicowaną” szczeliną

Stan niedynamiczny: Zamontowany sprężysty kołek dzielony wykazuje stan zderzenia, co uniemożliwia mu przejmowanie obciążeń dynamicznych

Rysunek 4
Stan niedynamiczny:
Zamontowany sprężysty kołek dzielony wykazuje stan zderzenia, co uniemożliwia mu przejmowanie obciążeń dynamicznych

Kierunek obciążenia udarowego i wynikające z niego wydłużenie (powiększenie) otworu

Rysunek 5
Kierunek obciążenia udarowego i wynikające z niego wydłużenie (powiększenie) otworu

 

  • Gdy kołki dzielone są wbijane w otwór, szczelina zamyka się, tworząc linię koncentracji naprężeń po przeciwnej stronie szczeliny (rys. 6).

 

  • Podczas produkcji sprężystych kołków dzielonych naprężenia materiałowe koncentrują się pod kątem 180º po przeciwnej stronie szczeliny. Gdy kołek ulega wygięciu podczas użytkowania, wygina się w tym samym miejscu. Cieńszy materiał, z którego wykonany jest kołek dzielony do lekkich obciążeń zgodny z normą ISO 13337, nie jest w stanie łatwo wchłonąć tego dodatkowego naprężenia materiałowego, a przedwczesne zmęczenie materiału prowadzi do uszkodzenia zespołu.

 

  • Wytrzymałość na ścinanie zależy od orientacji kołka względem kierunku przyłożonych obciążeń. Kołki dzielone muszą być zorientowane tak, aby zmaksymalizować wytrzymałość.

 

 

Stan pęknięcia: kołek dzielony po uszkodzeniu zmęczeniowym pod kątem 180˚ od szczeliny

Rysunek 6
Stan pęknięcia:
kołek dzielony po uszkodzeniu zmęczeniowym pod kątem 180˚ od szczeliny

Stan normalny: kołek dzielony z trzema punktami koncentracji naprężeń w elemencie mocującym

Rysunek 7
Stan normalny:
kołek dzielony z trzema punktami koncentracji naprężeń w elemencie mocującym

Lepsze rozwiązanie

Wszystkich tych problemów można uniknąć, dobierając odpowiedni kołek sprężysty. Sprężyste kołki zwijane są lepszym rozwiązaniem a można je  łatwo rozpoznać po przekroju poprzecznym w kształcie 2-¼ zwoju.

Brak szczeliny eliminuje zagnieżdżanie się i blokowanie kołków.

Gdy sprężyste kołki zwijane są wbijane do otworu, ściskanie rozpoczyna się na zewnętrznej krawędzi i przemieszcza się przez zwoje w kierunku środka. W rezultacie połączenie będzie charakteryzowało się równomiernym rozkładem naprężeń oraz jednolitą wytrzymałością i elastycznością, niezależnie od kierunku przyłożonego obciążenia (siły).

 

270º styku z otworem

Rysunek 8
270º styku z otworem

Elastyczność montażu

Rysunek 9
Elastyczność montażu

Zgodnie z ruchem wskazówek zegara: ruch do wewnątrz w wyniku ściskania

Rysunek 10
Zgodnie z ruchem wskazówek zegara: ruch do wewnątrz w wyniku ściskania
W kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara: ruch odwrotny po zwolnieniu nacisku

Ponieważ  kołki zwijane nie mogą się stykać czołowo, po zamontowaniu będą w stanie ulec jeszcze większemu ściśnięciu pod wpływem dodatkowych sił, tłumiąc wstrząsy i drgania, które w przeciwnym razie byłyby przenoszone na ścianki otworu, powodując trwałe uszkodzenia. Sprężysty kołek zwijany staje się aktywnym elementem złożenia i przedłuża żywotność produktu końcowego.

Z punktu widzenia produkcji sprężyste kołki zwijane są również produktem wyższej jakości. Kołki te posiadają krawędzie fazowane na obu końcach (fazowanie obu typów kołków dzielonych ISO jest opcjonalne z jednej strony dla średnic > Ø10 mm) i są produkowane z węższymi tolerancjami średnicy (270º obwodu mieści się w określonej tolerancji, w przeciwieństwie do średnio zaledwie trzech pomiarów w przypadku kołków dzielonych). Wynikiem tego jest większa powierzchnia styku między kołkiem a elementem mocującym w przypadku kołka sprężynowego zwijanego w porównaniu z trzema punktami styku w przypadku kołka dzielonego. Ważną cechą kołków zwijanych są również prostopadłe, równo ścięte końce.

Standardowe sprężyste kołki zwijane firmy SPIROL są produkowane w trzech klasach użytkowych: lekkiej (ISO 8750), standardowej (ISO 8751) i ciężkiej (ISO 8748).

Sprężyste kołki zwijane do lekkich obciążeń ISO 8751 zostały zaprojektowane specjalnie do stosowania w miękkich materiałach elementów mocujących. Cieńszy materiał oraz specjalnie zaprojektowane relacje zwojów zapewniają dodatkową elastyczność, co przekłada się na zmniejszone siły wciskania, jednorodne siły osiowe i promieniowe, odpowiednie do zastosowań z wykorzystaniem miękkich materiałów. Umożliwiają one bezproblemowy montaż automatyczny, zapobiegając uszkodzeniu otworu. Ostatecznie wybór sprężystego kołka zwianego do zastosowań w miękkich materiałach chroni otwór, zmniejsza koszty przygotowania komponentów, zwiększa wydajność i poprawia ogólną jakość produktu końcowego.

 

PORÓWNANIE SPRĘŻYSTYCH KOŁKÓW DZIELONYCH  I SPRĘŻYSTYCH KOŁKÓW ZWIJANYCH KLASY LEKKIEJ

Sprężysty kołek dzielony klasy lekkiej
(ISO 13337)

Sprężysty kołek zwijany klasy lekkiej
(ISO 8751)

Zalety sprężystych kołków zwijanych

Szczelina

 

Brak szczeliny

 

Brak blokowania, równomierny rozkład naprężeń, jednolita wytrzymałość i elastyczność, brak konieczności orientacji w celu maksymalizacji wytrzymałości na ścinanie, bezproblemowa automatyzacja

Kształt podkowy
(średnia średnicy z 3 punktów pomiarowych)

Kontakt z otworem pod kątem 270º

 

Zwiększona siła retencyjna, lepsze przenoszenie obciążeń dynamicznych

Fazowane skosy
(opcjonalnie z jednej strony, gdy średnica > 10 mm)

Tłoczone koncentryczne fazki na obu końcach

 

Łatwiejszy montaż, gładka fazka bez ostrych krawędzi chroni otwór

MASZ PYTANIE? Chętnie pomożemy!

Masz problem produkcyjny, którego nie możesz rozwiązać? Nasi eksperci uwielbiają wyzwania. Doradzanie skutecznych rozwiązań spełniających Twoje wymagania jest tym, co robimy najlepiej. Zadzwoń do nas lub wypełnij poniższy formularz, aby się z nami skontaktować!

+48 510 039 345