Zalety sprężystych kołków zwijanych klasy lekkiej do zastosowań w miękkich i kruchych materiałach
Autor: Adolf Valasek – inżynier ds. zastosowań
Ogólne zalety kołków sprężystych
Kołki sprężyste to mechaniczne elementy złączne wykorzystywane do różnych zastosowań, w tym do zawiasów, wyrównywania i łączenia dwóch lub więcej części. Ich sposób mocowania polega na naprężeniu promieniowym wynikającym z ich interferencji z elementem głównym. Kluczową różnicą w stosunku do innych metod mocowania opartych na interferencji jest to, że sprężynowe kołki są zaprojektowane jako elastyczny element połączenia. Sprężynowe kołki wywierają stałe napięcie promieniowe na ściankę otworu i mogą chronić element główny przed odkształceniem lub innym trwałym uszkodzeniem otworu. Dzięki elastycznej średnicy sprężynowe kołki pozwalają również na znacznie większą tolerancję otworu, obniżając koszty produkcji elementu głównego.
„Kołek sprężysty” jest terminem ogólnym. Istnieją inne rodzaje elementów złącznych, które spełniają powyższą definicję, z których dwa są najbardziej rozpowszechnione – kołki dzielone i kołki zwijane. Kołki dzielone są najbardziej znane ze swojego przekroju w kształcie litery C, natomiast kołki zwijane mają przekrój 2 ¼ i stanowią bardziej elastyczną opcję, ponieważ są wykonane z wielu zwojów cieńszego materiału i nie mają rowka, który ograniczałby ich elastyczność podczas zamykania.
Po lewej: Sprężysty Kołek Zwijany, po prawej: Sprężysty Kołek Dzielony
Trzy rodzaje obciążeń i różnice między nimi
Sprężyste Kołki Zwijane są dostępne w trzech klasach użytkowych – lekkiej, standardowej i ciężkiej – dzięki czemu projektanci mają możliwość wyboru optymalnej równowagi między wytrzymałością, elastycznością i średnicą kołka dla konkretnego zastosowania. Wszystkie trzy wersje mają ten sam kształt 2 ¼, a podstawową różnicą fizyczną między nimi jest grubość surowca, a co za tym idzie – ich elastyczność i wytrzymałość.
Sprężyste kołki zwijane są dostępne w klasach lekkich, standardowych i ciężkich.
Zazwyczaj optymalne „obciążenie” zależy od materiału, z którego wykonano element, oraz jego wytrzymałości/twardości, a także od rzeczywistych wymagań funkcjonalnych kołka w złożeniu. Klasa lekka jest zalecana w przypadku tworzyw sztucznych, odlewów z miękkich metali (takich jak odlewy cynkowe i aluminiowe) oraz materiałów kruchych, takich jak ceramika. Klasa standardowa jest zalecana w przypadku stali miękkich (takich jak stale niepoddane obróbce cieplnej i żeliwo) oraz metali nieżelaznych (takich jak brąz i aluminium), natomiast klasa ciężka jest zarezerwowana dla stali hartowanych lub środowisk narażonych na silne wstrząsy i wibracje. Rodzaj materiału bazowego ogranicza jednak tylko zastosowanie kołków ciężkich, a celem jest zaprojektowanie kołka, który jest wystarczająco mocny, aby wytrzymać przyłożone obciążenie, a jednocześnie wystarczająco elastyczny, aby izolować i chronić miękki lub delikatny materiał otworu przed siłami. Kołek zbyt sztywny dla przyłożonego obciążenia i materiału bazowego nie ugiąłby się, co mogłoby spowodować uszkodzenie otworu i potencjalnie doprowadzić do awarii złożenia. Z drugiej strony, sprężyste kołki zwijane klasy lekkiej mogą być stosowane we wszystkich rodzajach materiałów bazowych. Dzięki temu kołki te są niezwykle wszechstronne — zwłaszcza w zastosowaniach związanych z wyrównywaniem, gdzie na kołek działa ograniczona siła.
Porównanie wytrzymałości
Kołki klasy lekkiej są najbardziej elastyczną opcją spośród trzech rodzajów, ale nadal mają wystarczającą wytrzymałość do większości zastosowań. W rzeczywistości nazwa klasa lekka / kołek lekki nie oddaje ich rzeczywistej wytrzymałości.
Tabela 1 zawiera porównanie sprężystych kołków zwianych lekkich ze stali wysokowęglowej i litych kołków rowkowanych z litej stali niskowęglowej zgodnie z normą ASME B18.8.9M.
Różnica w wytrzymałości kołka rowkowanego wynosi od zaledwie 1,2 kN do 8,2 kN więcej niż w przypadku sprężystego kołka zwianego klasy lekkiej. Biorąc pod uwagę, że większość złożeń, w których stosuje się kołki zwijane lekkie, to miękkie lub kruche materiały, w rzeczywistości wytrzymałość sprężystego kołka zwianego klasy lekkiej jest często więcej niż wystarczająca – a w rzeczywistości często przewyższa wytrzymałość materiału bazowego. (Wytrzymałość pojedynczego lekkiego kołka zwijanego o średnicy 6 mm wystarcza, aby utrzymać samochód osobowy!). Ponadto w zdecydowanej większości zastosowań obciążenia stanowią jedynie ułamek wytrzymałości kołka. (Pamiętajmy, że mamy do czynienia z kilonewtonami, czyli setkami i tysiącami kilogramów obciążenia). W tym sensie nieco wyższa wytrzymałość kołka litego często nie wnosi żadnych korzyści dla złożenia, ponieważ nie jest konieczna. Ogólnie rzecz biorąc, jeśli kołek nie jest częścią mechanizmu przenoszenia mocy lub nie przenosi dużych ciężarów, jego ostateczna wytrzymałość na ścinanie nie ma znaczenia.
| Średnica (mm) | 2.5 | 3 | 4 | 5 | 6 | 8 | |
| Podwójna wytrzymałość na ścinanie (kN) | Sprężysty kołek zwijany klasy lekkiej | 2.3 | 3.3 | 5.7 | 9 | 13 | 23 |
| Kołek lity rowkowany | 3.5 | 5 | 8.8 | 13.8 | 19.9 | 31.2 | |
| Różnica wytrzymałości (kN) | 1.2 | 1.7 | 3.1 | 4.8 | 6.9 | 8.2 | |
Tabela 1
Zalety sprężystego kołka zwijanego klasy lekkiej
Wybór sprężystego kołka zwijanego klasy lekkiej do danego zastosowania może przynieść wiele korzyści dla złożenia, zarówno pod względem funkcjonalnym, jak i komercyjnym.
Mniejsza siła instalacji
Najbardziej zauważalną zaletą kołka do lekkich zastosowań jest mniejsza siła ich instalacji dzięki większej elastyczności. Siła wciskania kołka sprężystego zwijanego do lekkich zastosowań jest o 50% mniejsza niż w przypadku kołka sprężystego klasy standardowej i o 75% mniejsza niż w przypadku kołka ciężkiego lub kołka dzielonego. Ponadto klasa lekka charakteryzują się najlepszym stosunkiem wytrzymałości na ścinanie do siły wciskania, co oznacza, że w przypadkach, gdy nie ma ograniczeń dotyczących średnicy sprężyny, zawsze łatwiej będzie zainstalować sprężysty kołek zwijany lekkii o większej średnicy niż sprężysty kołek zwijany standardowy lub ciężki oi mniejszej średnicy i równoważnej wytrzymałości na ścinanie. Ręczna instalacja sprężystych kołków zwijanych lekkich będzie wydajniejsza, bardziej ergonomiczna i bezpieczniejsza na linii montażowej.
Niższe koszty produkcji
Sprężyste kołki zwijane klasy lekkiej zawierają mniej surowca (jak opisano wcześniej), co skutkuje niższą ceną jednostkową w porównaniu z innymi rodzajami kołków. Bardziej atrakcyjne są jednak potencjalne oszczędności w całkowitych kosztach produkcji. Biorąc pod uwagę mniejszą siłę wciskania, sprzęt instalacyjny nie musi być tak wydajny, co pozwala obniżyć koszty nakładów kapitałowych. W rzeczywistości, porównując sprężysty kołek zwijany lekki ze sztywnym kołkiem litym i biorąc pod uwagę niższe koszty materiałów, niższe koszty urządzeń montażowych oraz niższe koszty produkcji związane z wykonaniem otworu o wymaganej średnicy w materiale bazowym, sprężysty kołek zwijany do zastosowań lekkich ma najniższy całkowity koszt montażu!
Ochrona elementu głównego
Biorąc pod uwagę doskonałą elastyczność sprężystych kołków zwijanych lekkich, nacisk promieniowy i naprężenie wywierane na materiał główny są najniższe spośród wszystkich opcji kołków sprężystych, co zmniejsza prawdopodobieństwo uszkodzenia elementu głównego nawet w warunkach ścinania. Ta właściwość sprawia, że kołki zwijane lekkie idealnie nadają się do miękkich i kruchych materiałów oraz zastosowań, w których połączenie musi pozostać sprawne. Rysunek 1 przedstawia porównanie naprężeń promieniowych wytwarzanych przez różne kołki zwijane. Im szersze i bardziej kolorowe paski wokół średnicy kołka, tym większe naprężenie wywiera on na materiał otworu.
Rysunek 1
Od lewej do prawej: Kołek Lity, Kołek Dzielony, Sprężysty Kołek Zwijany Ciężki, Sprężysty Kołek Zwijany Standardowy, Sprężysty Kołek Zwijany Lekki
Typowe zastosowania, w których kołki klasy lekkiej sprawdzają się najlepiej
Wyrównanie
W typowym zastosowaniu do wyrównywania kołek służy wyłącznie do wyrównywania dwóch elementów w czasie montażu. Po zamocowaniu za pomocą innych metod kołek nie pełni już żadnej funkcji. Podczas tych czynności na kołek nie działa prawie żadna siła ścinająca. Tradycyjne elementy stosowane do wyrównywania to precyzyjnie szlifowane kołki lite, kołki formowane na zimno, sprężyste kołki ustalające i sprężyste kołki zwijane. Kołki ustalające i sprężyste kołki zwijane nie wymagają ścisłej tolerancji otworu, a także ułatwiają montaż. Zarówno kołki ustalające , jak i sprężyste kołki zwijane są znacznie tańszymi elementami w porównaniu z precyzyjnie obrabianymi kołkami szlifowanymi. Spośród różnych zastosowań sprężystych kołków zwijanych, kołki lekkie podkreślają wszystkie te zalety i stanowią doskonałe rozwiązanie dla większości zastosowań związanych z wyrównywaniem.
Aby zapoznać się ze szczegółowym przykładem zastosowania sprężystych kołków zwijanych klasy lekkiej w aluminiowym złożeniu zaworu samochodowego, przeczytaj naszą historię zastosowania.
Sprężyste kołki zwijane klasy lekkiej w aluminiowym zespole korpusu zaworu samochodowego.
Zawiasy
Zawiasy ręczne lub proste zawiasy obrotowe to kolejny przykład, który nie wymaga dużej wytrzymałości na ścinanie. Dlatego też są one doskonałym zastosowaniem dla sprężystych kołków zwijanych do lekkich zastosowań pod względem łatwości montażu i całkowitego kosztu, zapewniając jednocześnie wysoce funkcjonalne rozwiązanie. Dzięki kołkom zwijanym bardzo łatwo jest również uzyskać wysokiej jakości „wrażenie” zawiasu ciernego.
Szczególną podgrupą tego segmentu są opakowania kosmetyczne, w których specjalnie opracowane, bardzo lekkie sprężyste kołki zwijane z 1 ½ zwojem są standardowym rozwiązaniem w branży dla wysokiej jakości zawiasów.
Sprężyste kołki zwijane lekkie są stosowane jako swobodnie dopasowane kołki zawiasowe w osłonach pił tarczowych.
Sprężyste kołki zwijane kosmetyczne serii 550 firmy SPIROL zapewniają wysokiej jakości zawiasy cierne przez cały okres eksploatacji złożenia.
Mocowanie
W sytuacjach, gdy dwa elementy są połączone, a połączenie nie jest poddawane dużym obciążeniom lub nie przenosi dużych obciążeń, sprężysty kołek zwijany lekki o niewielkiej wytrzymałości jest doskonałym wyborem, ponieważ pozwala wykorzystać wszystkie jego zalety. Typowe przykłady obejmują połączenie elementów plastikowych i metalowych (takich jak bagnet oleju), złożenie wału/piasty (bez przenoszenia momentu obrotowego) itp.
Wnioski
Podsumowując, sprężyste kołki zwijane lekkie oferują szereg zalet w wielu zastosowaniach, w tym niższe koszty komponentów i całego złożenia, ochronę materiału głównego oraz łatwość montażu. Dlatego też sprężyste kołki zwijane do lekkich zastosowań powinny być zawsze brane pod uwagę w zastosowaniach, w których nie występują duże obciążenia.
SPIROL oferuje bezpłatne usługi inżynierii zastosowań. Jeśli pracujesz nad nowym projektem lub potrzebujesz pomocy w ulepszeniu istniejącego złożenia, skontaktuj się z nami już dziś!
Lekki sprężysty kołek zwijany utrzymuje plastikowy pierścień na metalowym pręcie samochodowego bagnetu. Kołki te można łatwo zamontować za pomocą Manualnej Prasy do Instalacji Kołków SPIROL Model PM.
Masz problem produkcyjny, którego nie możesz rozwiązać? Nasi eksperci uwielbiają wyzwania. Doradzanie skutecznych rozwiązań spełniających Twoje wymagania jest tym, co robimy najlepiej. Zadzwoń do nas lub wypełnij poniższy formularz, aby się z nami skontaktować!
+48 510 039 345